هاست ارزان - خرید هاست
موضوعات
  • دسته‌بندی نشده
  • جوشکاری
  • جنگنده
  • بازیگران
  • عمومی
  • سوالات کنکور و دانشگاه
  • اسکریپت
  • پلاگین
  • نرم افزارهای وب
  • اخبار
  • کمک یار وردپرس
  • نرم افزارهای اندروید
  • بازی های اندروید
  • کتابخانه سایت
  • آشپزی
  • آموزش و پرورش
  • اخلاق و عرفان
  • اشعار و ادبیات
  • زبان خارجه
  • کتاب های موبایل
  • مهندسی برق
  • مهندسی روباتیک
  • محیط زیست
  • مهندسی آب
  • مهندسی معماری
  • مهندسی مکانیک
  • فیزیک
  • مهندسی کشاورزی
  • حقوقی
  • فلسفی
  • نجوم و اخترشناسی
  • عمومی و متفرقه
  • اقتصادی
  • کتاب الکترونیکی موبایل
  • فروشگاه
  • اختراعات
  • آموزش اینترنت
  • اینترنت و کامپیوتر
  • ورزشی
  • نمایشنامه و فیلم نامه
  • مهندسی عمران
  • مهندسی الکترونیک
  • مجلات و نشریات
  • علمی و هنری
  • طنز و سرگرمی
  • ضمیمه کلیک جام جم
  • شیمی و پتروشیمی
  • ریاضیات و حسابداری
  • دفاع مقدس
  • جغرافیایی
  • برنامه ریزی و مدیریت
  • ترفندستان
  • دانلود آهنگ ایرانی
  • دانلود آلبوم ایرانی
  • تیتراژ فیلم و سریال
  • محمد علیزاده
  • احسان آریا
  • آرش پناهی
  • آوش
  • احسان آریا
  • احسان تهرانچی
  • احسان حق شناس
  • احسان خواجه امیری
  • احسان نظری
  • احمد سعیدی
  • احمد ماهیان
  • ارسام
  • اشوان
  • امید
  • امید جهان
  • امیر افجار
  • امیر بهادر
  • محسن امیری
  • امیر تاجیک
  • امیر جاهد
  • امیر علی
  • امیر فرجام
  • امیر مسعود
  • امیرعلی بهادری
  • امین رستمی
  • ایمان سیاه پوشان
  • ایمان فلاح
  • بابک جهانبخش
  • بابک رهنما
  • باراد
  • بهرنگ بهادرزاده
  • بهنام صفوی
  • جمشید
  • حامد زمانی
  • حامد شمس
  • حامد هاکان
  • حامد پهلان
  • حبیب
  • حسین سیاحی
  • حمید آداب
  • حمید اصغری
  • حمید عرفان
  • حمید عسکری
  • رامین بی باک
  • رحمان
  • رستاک
  • رضا اعتمادی
  • رضا شیری
  • رضا صادقی
  • مسعود محمد نبی
  • رضا یزدانی
  • زانیار خسروی
  • سالار عقیلی
  • سامان جلیلی
  • سامی یوسف
  • سعید نیک خواه
  • سعید آسایش
  • سعید انصاری
  • سعید شهروز
  • سهیل هایدن
  • سیاوش قمصری
  • سیروان خسروی
  • سینا حجازی
  • شهاب اکبری
  • شروین
  • شهاب بخارایی
  • شهاب رمضان
  • شهرام شکوهی
  • صادق نورانی
  • علی ارشدی
  • علی اصحابی
  • علی زارعی
  • علی زیبایی
  • علی جهانیان
  • علی عبدالمالکی
  • علی فلاح
  • علی لهراسبی
  • علی کشاورز
  • علی نیا
  • علیرضا روزگار
  • علیرضا طلیسچی
  • عماد طالب زاده
  • فرزاد فرزین
  • فرهاد جواهر
  • فریدون آسرایی
  • مازیار عصری
  • مازیار فلاحی
  • مانی رهنما
  • مجید اخشابی
  • مجتبی نجیمی
  • مجید خراطها
  • مجید سلطانی
  • مجید یحیایی
  • محسن منفرد
  • محسن چاووشی
  • محسن یگانه
  • محمد آقاخانی
  • محمد احمدوند
  • محمد اصفهانی
  • محمد جمال زاده
  • محمد راد
  • محمد عسکری
  • محمد یاوری
  • محمدرضا شجریان
  • محمدرضاشعبان زاده
  • محمدرضا مخموری
  • مرتضی پاشایی
  • مسعود سعیدی
  • مصطفی تفتیش
  • معین طیبی
  • مهدی احمدوند
  • مهدی کرمی
  • مهدی مدرس
  • مهدی یراحی
  • مهدی یغمایی
  • ندیم
  • مهران آتش
  • مهران پاشازاده
  • ناصر زینعلی
  • نیما علامه
  • همایون
  • پویا
  • پویا بیاتی
  • پویا سالکی
  • پیمان زارعی
  • کامران مولایی
  • گروه سون
  • آرشیو
    تبلیغات
    آمار سايت
    کاربران آنلاین: 2
    بازدید امروز: 279
    بازدید دیروز: 2613
    بازدید این ماه:14344
    ورودی از گوگل: 62211
    تعداد مطالب: 4348
    تعداد دیدگاه ها: 21

    برترين مطالب
    تبلیغات
    مطالب تصادفی
    آخرین مطالب ارسالی
    تبلیغات متنی

    موسیقی باشکوه و اصیل لری


    موسیقی لری از سرچشمه‌های موسیقی «ردیف» و ردیف‌نوازی است که بخش مهم آن از طریق کمانچه و کمانچهنوازی محلی در موسیقی رسمی ایران (ردیف) نیز تأثیر گذاشته است. موسیقی محلی لرستان چندان ناشناخته نیست؛ ولی برخلاف بسیاری از موسیقی‌های نواحی دیگر ایران، از حیث مقامات محدود است و معمولاً در «دستگاه ماهور» اجرا می‌شود. موسیقی لرستان به چهار بخش : موسیقی کار، موسیقی مراسم، موسیقی عروسی و موسیقی ترانه‌های روز تقسیم شده است. ترانه‌های لری با همهٔ‌ پیوندی که با ریشهٔ‌ زبان فارسی دارند، ‌برای همهٔ فارسی‌زبانان قابل فهم نیستند. این موسیقی، ‌از لحاظ اجرایی، ظریف و پیچیده است. غنای کلامی فراوان دارد و مهم‌تر از همه، ‌از روحیهٔ سلحشوری و حماسی برخوردار است. مهم‌ترین ترانه‌هایی که در استان لرستان خوانده می‌شود عبارتند از : «شه‌نومه خوانی» (شاهنامه‌خوانی) که جزو موسیقی حماسی است و سخاوتمندی و سلحشوری را همراه با تاریخ پردرد بیان می‌کند و معمولاً در «چهارگاه» اجرا می‌شود. «بزمیری» که بیش‌تر برای تلف شدن حیوانات اهلی خوانده می‌شود. هالوه گَنِم خَرِم، دوره دوره، ‌کَشکِلَه شیرازی خرم‌آبادی که قصهٔ‌ عشق و عاشقی و مهر و دوستی سادهٔ روستایی است که در هر منطقه به فراخور حال خود تا حدودی تغییراتی در آن داده‌‌اند. علی دوستی یا علی سونه در اصل اسم شخص بوده که بعدها به نام همان فرد معروف شده است. کشکله شیرازی گرمسیری، کوکلاشیری جو، ‌کوش طلا که بیش‌تر همسرایی زنان و مردان در غم از دست دادن یکی از نزدیکان است. بمیرم، میوله سیت بیارم، شیرین و خسرو و دایه‌ دایه که قصهٔ مبارزه‌ها و جنگ‌آوری‌ها و رشادت‌ها است که زبانزد همگان شده است. میری، ‌قدم‌خیر، ای ای وی وی، ضرب سنگین سماع، ضرب سه‌پا و ضرب دوپا که برای مراسم رقص و عروسی است. سازهای محلی لرستان عبارت‌اند از : کمانچه، ‌نی، سرنا، دهل، تنبک، دوزله و یک نوع ساز که مخصوص مراسم مذهبی فرقهٔ‌ اهل حق است و نام محلی آن «تمیره» است. ترانه‌ها و رقص‌های لری بیش‌تر جنبهٔ‌ حماسی دارند و ترانه‌هایی که جنبهٔ تغزلی دارند، ‌کمتر متداول و معمول‌اند. رقص‌های بومی لری نیز متنوع‌اند و به صورت گروهی اجرا می‌شوند. برخی از این رقص‌ها با آهنگ ملایم و برخی دیگر با آهنگ تند انجام می‌گیرند. در لرستان، ‌هنگام شادی و عروسی رقص‌های گروهی انجام می‌گیرند. معمولاً چند تن از مردان که هر یک چوب‌هایی به دست دارند، ‌حرکاتی موزون و هماهنگ را با هم انجام می‌دهند و زنان هم جدا از مردان، ‌با در دست داشتن دستمال‌های رنگی و جنباندن موزن آن‌ها در بالای سرشان به صورت دایره‌وار، می‌رقصند. در سرزمین باستانی لرستان، قرن هاست که سه فرهنگ مختلف در کنار هم به حیات خود ادامه داده اند. فرهنگ « لری »، « لکی » و« بختیاری ». این سه قوم که هر کدام پشتوانه ای بسیار غنی از فرهنگ و تاریخ دارند، در حوزه های خاصی بر هم اثر گذاشته یا از یکدیگر تأثیر گرفته اند و با وجود همبستگی تاریخی و فرهنگی، هرکدام وجوه مستقل فرهنگی خویش را نیز دارا بوده اند. در حوزه موسیقی، موسیقی بختیاری حریم خود را بیشتر حفظ کرده و عنصرهای خارج از فرهنگ خود را کمتر پذیرا شده است. البته گاه دیده می شود برخی ترانه ها که منشاء لری – و گاه لکی – داشته اند، در ایل بختیاری نیز رایج شده اند. در این زمینه می توان به آهنگ « دایه دایه » اشاره کرد. به جز آنچه گفتیم، تفاوت موسیقی و برخی آداب و رسوم میان بختیاری های لرستان و بختیاری های چهار محال و بختیاری و بویر احمد و کهکیلویه ثابت می کند که فرهنگ و موسیقی بختیاری نیز به سبب همسایگی با فرهنگ لری، طی قرن ها، تأثیرات مرئی و نامرئی بسیاری را پذیرا شده است. اما در یک نگاه کلی می توان چنین پنداشت که نفوذ فرهنگ بختیاری به مناطق همجوار بیش تر از نفوذ فرهنگ های لری و لکی به قلمرو فرهنگ بختیاری بوده است. « مرجنگه » و « شیر علی مردون » از جمله نغمه های بختیاری اند که مورد توجه لرها و لک ها نیز واقع شده اند. موسیقی لرستان از تنوع و پیشینه‌ای کهن برخوردار است. به علت روحیه سلحشوری، اشعار و سرودهای یشان بیشتر پیرامون مبارزات و مسایل اجتماعی است. مردم لرستان اصولا“ براین باور هستند که سرودخواندن درکارهای دسته جمعی باعث تقویت در کارشان می شود. درهنگام برداشت محصول هم ریتمهای ویژه ای دارند مانند ( دوره دوره ). ندای موسیقی آنها از درونشان است بصورتی که بسیار سوزناک است، بطوریکه براحتی شنونده با شنیدن آن پی به غم واندوه موجود درآن می برد وبا آن موسیقی هم آوا می شود. نوازندگان و سرایندگان این سرزمین توشمالها هستند که ازجایگاه ویژه ای برخوردارند. ▪ در لرستان نواهای گوناگونی وجود دارد : – یاری و سحری نام دو آهنگی است که ویژه سوگواری است و برای مراسم خاکسپاری مورد استفاده قرار می گیرد. ـ آهنگ سوارکاری که ویژه سوارکاران است و سرشار از هیجان می باشد. ـ رارا، آهنگی است که درسوگ فردی نواخته می شود که همراه با رقص واشعار مور است. ـ ( چمری ) یا ( چمریانه )، آهنگ عزایی است که در مراسم سوگ زده می شود. ـ تبرزکویی، این نوایی بهاری است که درهنگام کوچ نواخته می شود. ـ نواهای خدیوی و مال ژیری که ویژه فصل پائیز وهنگام کوچ است. ـ آوازهای شکارگری که به صیادی مشهور ومعروف می باشد. درمراسم سوگواری برای هرفردی بنابه ارزش و جایگاهش در آن قوم آوراز ویژه ای می خوانند چنانکه تفاوت زیادی میان اشعار سوگ کودکان وجوانان ناکام با مردان بزرگ قوم می باشد. ● موسیقی‌های آوازی (کلامی) و موسیقی‌های سازی ▪ موسیقی آوازی لرستان کنکاش در وقایع گذشته بر مردم لرستان و سیری در ژرفاژرف سرگذشت فرهنگی و تاریخی آن، در گرو بررسی موشکافانه در چهره‌های ناشناخته زندگانی نیاکان سخت‌کوش این مرز و بوم است. نیاکانی که با طبیعت و سرشت گیتی، انس و الفتی ژرف و با پدیده‌های پیرامون خویش پیوندی ناگسستی داشتند و در برخورد با مشکلات، با تبیین پدیده‌های ناشناخته، تجلیات ذهنی را به گونه‌های مختلف بر پردهٔ زندگانی، نقشی آشکار و جاوید می‌زدند. هر چند بازشناسی بخشی از ویژگیهای زندگی این مردم، با بررسی آثار دست و اندیشه آنها که در قالب عناصر مادی و مینوی تجلی یافته و به یادگار مانده‌اند، شدنی است، ولی گذرگاه ورود به ک‍ُنه زندگانی آنها و اشراف بر بسیاری از ویژگیهای ناشناخته زیست و زندگی این مردم دلیر، جز مطالعهٔ دقیق و همه جانبهٔ چند و چونیهای جلوه‌های گوناگون امروزی نخواهد بود. با وجود اینکه با مطالعه و معرفی آثار فرهنگ مادی و معنوی هر جامعه و پژوهش علمی در همین گذرگاه سخت و دقیق می‌توان به این جهان ناشناخته راه یافت، ولی بررسی فرهنگ‌ عامه مرز و بوم لرستان و پرداختن به همه عناصر فرهنگی آن شدنی نیست، اما با هدف نمایش گوشه‌هایی از تبلور فرهنگ عامه مردمان خردمند این مرز و بوم و ترغیب بیشتر پژوهشگران مشتاق به دریای بیکران فرهنگ موسیقایی، روزنه‌هایی از این تصویر توصیف‌ناپذیر را می‌گشاییم. ● آوازهای بدون ریتم یا با متر آزاد ▪ علی سونه (علی دوستی) به طور کلی همان‌گونه که از این عنوان پیداست، آوازهای لری که گاهی نام مقام نیز می‌گیرند، بدون ریتم هستند و با متر آزاد اجرا می‌شوند. متداول‌ترین این آوازها، که نقش بسیار مهمی را در این موسیقی ایفا می‌کنند، علی‌سونه است که توسط مردان، به شیوهٔ تکی یا گاه به صورت مکالمات چهار یا پنج نفری (به حالت سؤال و جواب) همراه با کمانچه که ساز ویژهٔ موسیقی لری است، اجرا می‌شود. این آواز، گاه در دلتنگی، گاه در اوقات فراغت، در حال کار، در شادمانی و سور، گاهی به انگیزه تهی کردن درون از فشارهای روحی و شکوه و شکایت از جور روزگار، پند و اندرز و گاه در جلوه غم عشق، از حنجرهٔ توانایان این شیوه و با دست و پنجهٔ نوازندگان زبردست خوانده و نواخته می‌شود. مضامین اشعار آن با گویش لری و در قالب تک‌بیتهایی که با حال و هوای آن موسیقی یگانگی دارد، گوش نیوشندگان راستین آن را می‌نوازد. برخی اوقات نوازندگان، این مقام را بدون آواز و با ساز تنها، به عنوان مقدمه‌ای برای خواندن ترانه‌ها، قطعات ضربی و رقص اجرا می‌کنند. در بیان قدمت این آواز همین بس که آن را اصیل‌ترین، محبوب‌ترین، رایج‌ترین و مردم‌آشناترین نوای کهن می‌شناسند. برخی از اشعار این آواز عبارت‌اند از: بار کنیت تا بار کنیم دی ملک دلگیر تو دِ غصه مه د حسرت هر دک پبیم پیر رخت بر بند تا رخت بربندم از این سرای دلگیرکه تو از غصه و من از حسرت، هر دو با هم پیر شده‌ایم. پیرکه بیم کورکه بیم دو تا دو تامه موز بره دگزم منسم پایامه پیر و کور گشتم و پشتم خمیده شد، عصا در دستم گویی پاهای من است. ▪ عزیزبکی و میرنوروزی (عزیزبیگی و میرنوروزی) این دو گونهٔ آوازی نیز همچون آواز علی‌سونه همراه با کمانچه و توسط مردان خوانده می‌شود. نام این آوازها منسوب به دو شاعر هنرمند و توانای لر زبان، عزیزبیگ و میرنوروز هستند. در فرم اجرای این آوازها که بنا به ذوق و اندیشه این دو شاعر، آفریده شده‌اند، از اشعار ایشان استفاده می‌شود. این دو آواز شاخه‌هایی از آواز علی‌سونه هستند که نه حالت مویه را دارند و نه به صورت خاص، علی‌سونه محسوب می‌شوند و همین نکته نشانهٔ قدمت دیرینهٔ علی‌سونه و بنیادی بودن این مقام در آوازهای محلی لری است. ـ نمونه آواز عزیزبکی: درد دل یا می‌کشم تا می‌کنم پیر یا مورم دو قورس‌ُ یا وطن دیر درد دل یا می‌کشد مرا یا پیرم می‌کند، یا به گورستان و یا به وطنی دور می‌برد مرا. نمونهٔ آواز میرنوروزی: گردش چرخ فلک نی و مرادم شادی رت د خاطرم غم من و یادم گردش روزگار به کامم نیست، شادی از خاطرم رفت و غم به یادم مانده است. ▪ ساری خونی (ساریه خوانی) از دیدگاه اهمیت آوازها در لرستان، ساری‌خونی با شهرتی تقریباً هم‌ردهٔ علی‌سونه، از حال و هوایی ویژه برخوردار است. غم و حزن مشهود در این آواز بارزترین ویژگی نهفته در آن است. ساری‌خونی عمدتاً به مویه نزدیک‌تر است و این غم‌انگیزی و حزن‌آلودی، گاه تا بدانجاست که در مراسم سوگ نیز از آن استفاده می‌شود. این آواز را مردان به همراهی کمانچه می‌خوانند و با اشعاری به گویش لری، فضای حزن‌انگیز موسیقی آن را غمی دو چندان می‌بخشند. آسمو اوری گرت تیره و تیره کی دیه کرو بواَ وایک بمیره؟ آسمان را ابری تیره فرا گرفته است. که دیده است پدر و پسر با هم بمیرند؟ ای دله سی دیلرو هه می‌زنی زار یه تونو به دیلرویه دینه یار ای دل از هجر دهلران (که یارت در آنجاست) پیوسته در زاری و ناله‌ای. این هم تو و دهلران و دیدن یار. ● انواع موسیقی آوازی ▪ آواهای کار ـ برزگری ,خرمنکوبی (گاهوله)، شیردوشی (گا دوشی)، مشک زنی، برنج کوبی ـ آواهای شادمانه ـ سیت بیارم، بینا بینا، سوزه سوزه، بزران بزران، هی لُو هی لُو ▪ آواهای عاشقانه ـ کشکله شیرازی، کوش طلا، گنِم خر، قدم خیر، اَی اَی، آفری قمرتاج، آواهای عاشقانه، کیودار، کلنجه زرد، ماله ژیر، بزران بزران، شیرین و شامیرزا، هاریلُو ▪ کلام‌های دینی ـ کلام‌های یارسان، چل سرو ▪ مویه‌ها ـ سرلشونه، مور، ساری خوانی، هوره -ژَن چِر-، گورانی ▪ آواهای دلتنکی و غریبی ـ علیدوستی، عزیز بگی، هوره«کو چر» و «سوار چر» ▪ آواهای حماسی ـ شیرین و خسرو، شاهنامه خوانی لری ولکی، قی دادُوا، حماسه کرمی، دایه دایه ▪ آواهای طنز ـ ماس فروش، هورم هورم، هی را سی سله، دُز ناشی ▪ آواهای هجو ـ لالایی ها ● موسیقی سازی ▪ سازهای لری ـ سرنا، دهل، کمانچه (تال)، تنبک (تمک)، تنبور. دوزله، بلور ▪ مقام‌های شادی – عروسی ـ رقص (سنگین سما، دوپا، سه پا، شانه شکی، اشکاری. چو بازی. سوارونه) ـ انوع ساز (سرنا، دهل، تنبک و کمانچه) ـ رقص و آواز (بینا بینا، کیودار، کلنجه زرد. هی لُو هی لُو. بزران) ▪ مقام‌های سوگواری: ـ نوع ساز (دهل، سرنا) ـ پاکتلی، چمری سحری، شیونی، یاری (یاره هو) ▪ مقام‌های عاشقانه و دلتنگی : ـ کمانچه، تنبک ـ قدم خیر، کشکله شیرازی (دو گونه: گرمسیری و خرم آبادی)، علیسونه ترانه های محلی اولین پایه تجربه موسیقی هر کشور به شمار می روند. غم و شادی، سور و سوگ، کار و فراغت و…. در بازتاب این آینه از ارزش خاصی برخوردارند. به دیگر سخن سرمایه اصلی موسیقی یک کشور نغمه های بومی و فولکلور آن کشور است. شاید پیشینه ی هنرهایی چون رقص و موسیقی به تمدنهای نخستین بشری بازگردد، آن هنگام که مردان و زنان نخستین به شکرانه ی شکار به پایکوبی و رقص می پرداختند. پیشینه ی موسیقی نیز در سرزمین کهن لرستان به هزارن سال قبل و به تمدنهای کهن چون کاسیان بازمی گردد؛ سفالینه هایی از هزاره ی چهارم قبل از میلاد، ابزار و ادوات مفرغین و… انسانهایی را در حال رقص و پای کوبی نشان داده اند. شایان ذکر است که جای دارد پیشینه ی موسیقی دیار کهن لرستان، با تحقیقات و پژوهشهایی بسیار معرفی گردد همچنان که کارهایی ارزشمند نیز صورت گرفته است، غرض حقیر بیشتر فتح بابی برای دوستان هنر دوست است. موسیقی در لرستان از دیرباز از اهمیت و نقش به سزایی برخوردار بوده است و در جای جای زندگی مردمان این دیار حضوری پررنگ داشته است، غم و شادی، سور و سوگ، کار و فراغت و مردم لرستان از دیرباز با موسیقی انس و الفت خاصی داشته اند. موسیقی لرستان به دلیل محدودیت جغرافیایی این خطه و محصور بودن آن درمیان کوههای سر به آسمان ساییده زاگرس و عدم هم مرزی این سرزمین با کشورهای بیگانه نسبت به موسیقی سایر مناطق کشور بکرتر ودست نخورده تر مانده است. سازهای متداول در لرستان سه گروه اند: ۱) سازهای زهی ( کمانچه و تنبور) ۲) سازهای بادی ( سرنا و دوزله) ۳) سازهای ضربی ( دهل و تنبک ) ▪ موسیقی لری را می توان به انواع زیر تقسیم کرد: ـ موسیقی شادیانه: در مراسم شادمانی نواخته می شود و گاه با رقص و آواز همراه است موسیقی عزا: در مراسم عزاداری اجرا می گردد و اجزای آن عبارت است از« سحری (اعلام مرگ کسی)»، « چمریانه »، «هرا» و مویه ها نیز که در رثای از دست دادن عزیزان خوانده می گردد و بدون همراهی ساز است از این نوع به شمار می رود ـ موسیقی «کار»: موسیقی کار در فعالیت های جمعی مختلفی چون لایروبی جوی ها، برنج کوبی، درو، خرمن کوبی، حصیر بافی، مشک زنی، چیدن پشم، دوشیدن دام ها، حمل پشته های هیزم و… کاربرد داشته است. اجرای این آوازها از یک سو برای تحمل کارهای طاقت فرسا و سنگین و از سوی دیگر، برای سرعت بخشیدن به آهنگ کار و هماهنگی میان انجام دهندگان کار بوده است. ـ موسیقی آوازی : شیوه های آوازی در لرستان بدین شرح است: میرنوروزی که آوازهای عاشقانه می باشد. عزیزبک خوانی، ساری خوانی، شاهنامه، نظامی خوانی، هوره و مویه ازدیگر انواع آوازهای لرستان است. ـ موسیقی اهل حق : نوعی موسیقی عرفانی است که توسط اهل حق لرستان اجرا می شود. ـ موسیقی خبر رسان : نوعی موسیقی است که به وسیله آن پیامهای مورد نظر به دیگران اعلام می شود مانند موسیقی سحری ( اعلام مرگ کسی ) و موسیقی تولد و جنگ و… شایان ذکر است که موسیقی لرستان همواره دارای جنبه ای اجتماعی وسیاسی بوده است. و همواره رنج و غم وستمهایی که بر مردمان این دیار تحمیل شده است در صدای هنرمندان این دیارپدیدار بوده است اگر بخواهیم از کوشندگان موسیقی دیار لرستان یادی بنمائیم باید از هنرمندان گمنامی چون میرنوروز، علیدوست، عزیزبگ و…. صدها عزیز گمنام دیگری که با تمام وجود در این راه گام برداشته اند بیاغازیم، لیک نام تنی چند از عزیزانی را که برای این اعتلای این هنر کوشیده اند، در این مقال می آوریم: (به ترتیب حروف الفبا سیف الدین آشتیانی، مجید احمدی، بهمن اسکینی، شکراله الماسی، زنده یاد امامقلی امامی، حمید ایزدپناه، رمضان پرورده، زنده یاد غلام جمشیدی، زنده یاد علیرضا حسین خانی، زنده یاد سبزعلی درویشیان، زنده یاد حشمت اله رشیدی، حشمت اله رجب زاده، ایرج رحمانپور، حسین سالم، زنده یاد همتعلی سالم، رضا سقایی، فرشاد سیفی، علی اکبر شکارچی، فرج علیپور، زنده یاد پیرولی کریمی، زنده یاد شاهمیرزا مرادی، محمد میرزاوندی، زنده یاد نجفعلی میرزایی، داریوش نظری، رحم خدا نوری شاد و…. با توجه به اینکه رقص نیز در لرستان از پیشینه ای کهن برخوردار است، جا دارد مختصر اشاره ایی نیز به این موضوع داشته باشیم، گفتنی است که در لرستان از واژه ی رقص استفاده نمی گردد و معمولاً از واژه هایی چون «باخته»، «بازی»، «دَس گِرِتِه» استفاده می گردد؛ چونان که حکیم توس بازی «کراد» خواهر بهرام چوبین نزد خسرو پرویز را اینگونه هنرمندانه به نظم درآورده است: بزرگان به بازی به باغ آمدند همه میش و آهو به راغ آمدند فرد رقصنده را نیز «بازِنَه» می گویند؛ شایان ذکر است که لفظ رقص و رقاص در بین لران کاربردی ندارد و گاه نیز موهن قلمداد می گردد. رقصها در لرستان عموماً چهره آیینی و فرهنگی به خود گرفته اند. و همواره با حضور مردان وزنان لر صورت گرفته است. وشامل انواع گوناگونی چون: دوپا، سه پا، شانه شَکی، سنی سما و، سوار هو، اوشاری و… است. منبع : http://shapurkhast.blogfa.com نوشته زیر را که تکمیل کننده مطالب اخیر است را مطالعه بفرمایید تا با گنج موسیقی نهفته لری بیشتر آشنا شوید

     

    موسیقی لرستان از تنوع و پیشینه‌ای کهن برخوردار است که به دو بخش کلی، موسیقی‌های آوازی (کلامی) و موسیقی‌های سازی تقسیم می‌شود.هم اکنون موسیقی لری در قالب ترانه به هفت بخش تقسیم می‌شود.

    محتویات

     انواع موسیقی در قوم لر

    هم اکنون موسیقی لری در قالب ترانه به هفت بخش تقسیم می‌شود که عبارتند از موسیقی و ترانه‌های غنایی و عاشقانه، موسبقی و ترانه‌های حماسه رزمی، موسیقی و ترانه‌های سوگواری، موسیقی و ترانه‌های فصول، موسیقی و ترانه‌های کار، موسیقی و ترانه‌های طنز و سرودهای مذهبی.

    • موسیقی و ترانه‌های غنایی و عاشقانه: شامل ترانه‌ها و آهنگ‌هایی است در وصال یا فراق معشوق مانند ترانه‌های هی لو، بینا بینا، کیودار یا نغمه‌های شیرین و خسرو، ساری خوانی، میربگی(میرونه) و ده‌ها ترانه دیگر که در مقامهای مختلف موسیقی لری اجرا می‌گردد.
    • موسبقی و ترانه‌های حماسه رزمی: این سرودها بیانگر ارزشهای حماسی و رزمی جنگاوران در میان ایل هستند. مانند جنگ لرو، دایه دایه و یا مقامهای موسیقی بدون کلام که در رزم‌گاه و مسابقه به کار رفته‌اند، مانند جنگه را، سوارهو و نقاره.
    • موسیقی و ترانه‌های سوگواری: این موسیقی بیشتر جنبه آیینی داشته‌است و در مواقع سوگواری از روزگار کهن تا کنون کاربرد فراوانی دارد، مانند چمری یا سایر مقامها، از جمله، سحری، پاکتلی، شیونی و ده‌ها مقام دیگر.
    • موسیقی و ترانه‌های فصول: موسیقی و ترانه‌های ویژه فصول مختلف مانند برزه کوهی، ماله ژیری، کوچ بارو.
    • موسیقی و ترانه‌های کار: به منظور سهولت و تسریع در کار مردان و زنان ایلاتی، این ترانه‌ها به صورت فردی یا دسته جمعی خوانده می‌شود، مانند ترانه‌های گل‌درو(برزیگری)، هوله(خرمن کوبی)، مشک زنی، شیردوشی و چوپانی.
    • موسیقی و ترانه‌های طنز: این ترانه‌ها اغلب به صورت فی البداهه در هجو شخص یا موضوع یا مکانی سروده شده و برخی اوقات نیز با حرکات نمایشی طنز آلود فرد یا افرادی همراه بوده‌است.
    • سرودهای مذهبی: بر اساس کلام‌های یارسان(از سروده‌های اهل حق)بوده، جنبه عرفانی و اعتقادی آن بسیار عمیق است. مانند ضامن آهو، سرای خاموشان(شهر بی‌صدا) و دوازده کلام یاری..

     پس از انقلاب ۵۷

    پس از انقلاب ۵۷ به علت برخوردهای شدید با اجرای موسیقی به ویژه موسیقی قومی، از میزان مشارکت موسیقی در بخش‌های مختلف زندگی قومی کاسته شد اما در گذشته که موسیقی شادمانه و غنایی همراه با رقص‌های جمعی صورت می‌گرفت، در مناطق لر نشین به این صورت اجرا می‌شد:

     

     موسیقی سازی

    ساز سرنا

    کمانچه شش تکه پشت باز، موزه فلک‌الافلاک

    شامیرزا مرادی در حال نواختن ساز سرنا

    سازهای موسیقی لری عبارتند از سرنا، دهل، تال (کمانچه)، تنبک (تمک)، و سازهای سنتی مرسوم از جمله سازهایی هستند که در موسیقی قوم لر مورد استفاده قرار می‌گیرند. در این میان کمانچه تنها سازی است که با ساز سایر اقوام تفاوت اساسی دارد.[۱]

     سرنا

    نوشتار اصلی: سرنا

    سرنا (یا سورْنا) نام ساز بادی باستانی ایرانی است که از چوب ساخته می‌شود.سُرنا و کَرنا هر دو به معنی بوق و با لغت “Horn” در انگلیسی از یک ریشه می‌باشند. در اصل در میان اقوامی که زبان هندواروپائی اولیه را صحبت می‌کردند این ساز به علت اینکه از شاخ حیوانات ساخته می‌شد به این اسم نامیده شده.البته سُرنای کنونی به مراتب از بوقهای شاخی اولیه پیشرفته تر است، ولی عضوی از خانواده سازهای بادی یا بوقی به شمار می‌آید.

     دهل

    نوشتار اصلی: دهل

    دهل نام یکی از سازهای کوبه‌ای موسیقی است. دهل طبلی بزرگ و دورویه‌ای که هر دو طرف آن پوستی از گاو یاگاومیش دارد، است. در متن‌های مختلف نام آن، داول، تاول و داوول آمده است.

     کمانچه

    نوشتار اصلی: کمانچه

    کمانچه یکی از سازهای ایرانی و موسیقی خاور زمین است.این ساز علاوه بر شکم، دسته و سر، در انتهای تحتانی ساز پایه نیز دارد که روی زمین یا زانوی نوازنده قرار می گیرد. کمانچه لری یا تال سازی است که به کمانچه متداول درموسیقی سنتی شباهت‌های فراوانی دارد اما دو ویژگی آن را از کمانچه سنتی مجزا می‌سازد. اولین ویژگی مربوط به کاسیه این ساز است که برخلاف کمانچه سنتی بسته و یک تکه نیست بلکه انتهای آن باز، شکلش تا حدودی مخروطی و درون کاسه و زیر پوست قابل مشاهده می‌باشد. به همین دلیل آن را کمانچه پشت باز نیز می‌گویند.

    دومین ویژگی در حفظ سنت کهن تعداد سیم‌ها در این ساز است. از دوران باستان تا عهد قاجار کمانچه دارای سه سیم بود، اما پس از ورود ویولن به ایران کمانچه نوازان به تقلید سیم چهارمی بر کمانچه افزودند.کمانچه موسیقی سنتی امروزه دارای چهار سیم می‌باشد. شایان ذکر است که در موسیقی کردی از این کمانچه استفاده نمی‌شود و با وجود وجوه اشتراک میان این دو موسیقی کمانچه پشت باز فقط به عنوان ساز انحصاری مردم لر مطرح است.

    تنبک

    نوشتار اصلی: تنبک

    تمبک یکی از سازهای کوبه‌ای پوستی است و از نظر سازشناسی جزء طبل‌های جام‌شکل محسوب می‌شود که از این خانواده می‌توان به سازهای مشابه مانند داربوکا در کشورهای عربی و ترکیه و همچنین زیربغلی در افغانستاناشاره کرد.

     تنبور

    نوشتار اصلی: تنبور

    تنبور یکی از سازهای زهی است که در آن سیم‌ها از روی دسته‌ای بلند و کاسه‌ای عبور کرده‌است و با ضربه انگشتان به صدا درمی‌آید.امروزه از تنبور می‌توان به ساز محلی با دسته‌ای بلندتر و کاسه‌ای بزرگتر و منحنی تر ازسه‌تار دارای دو یا سه سیم و چهارده پرده که به فاصله اکتاو در ساز پرده‌بندی شده، تعبیر نمود. ویژگی‌های اجرایی آن در دوتار مشهود نیست. تنبور را با پنجه نوازند و این خود دلیلی است بر ارتباط خانوادگی تنبور و دوتار محلی و سه‌تار که آنها نیز با انگشت (ناخن) به صدا در می‌آیند.

     تاریخچه

    علیرضا حسین خانی در حال نواختن ساز تال

    بر اساس کاوش‌های باستان‌شناسی در مناطق لرنشین، تصویری از رقص و پایکوبی بر قطعه‌ای سفالی به دست آمده که قدمت موسیقی در این منطقه را به هزاره چهارم پیش از میلاد مسیح رقم می‌زند.همچنین از آثار و شواهد به دست آمده در این مناطق تصاویری از آلات موسیقی دوران مانند شیپور و تنبور بر روی ظروف نقره وجود دارد که حاکی از رواج موسیقی نزد این قوم در عهد ساسانی است. امروزه نیز برخی از نغمه‌های باستانی در قالب مقامهای موسیقی قومی باقی مانده‌است. البته توالی و ترتیب به هنگام اجرای رقص صورت می‌گرفت و در صورت دیدنسواران، مقام‌های موسیقی رقص قطع می‌گردید و به اجرای مقام‌های سوارکاری(موسیقی رزمی) می‌پرداختند. مثلاً اگر مقام هل پرکه در حال اجرا بود، با دیدن سواران مقام نقاره نواخته می‌شد که در ابتدای مقامهای موسیقی سوارکاری است. در مناطق لر نشین توالی و ترتیب موسیقی غنایی بدین گونه‌است:سنگین سما، دوپا، سه پا، شانه شکی، گاه ضمن اجرای این مقامها، مقامهای دیگری مانن شیرین و خسرو، و سارو خوانی نیز اجرا می‌شود.

    از ترانه‌های مشهور قوم لر می‌توان به قدم خیر، رنگینه، کش طلا(کفش طلا)، صنم گل و هالو گنم خر اشاره نمود. موسیقی و ترانه‌های حماسی در قوم لر در دو جهت عمل نموده‌اند. تشویق ایلات و عشایر به شرکت و حضور در میادین نبرد(مانند ترانه دایه دایه) و حفظ و زنده نگهداشتن یاد برخی از شخصیتهای حماسی قوم لر در دو بخش بی‌کلام، مانند مقام‌های سحری، نقاره، شاره را، یا با کلام، مانند ترانه‌های دایه دایه، جنگ لر وکرمی اجرا می‌شود. از هنرمندان قوم لر نجفقلی میرزایی، علیرضا حسین خانی و پیرولی کریمی را می‌توان نام برد.

    • موسیقی سوگواری: بیانگر مراحل مختلف عزاداری و سنت‌های رایج آن در لرستان است. این موسیقی نیز به صورت بی‌کلام(مانند مقام‌های سحری، پاکتلی، چمری) و با کلام(مانند مراسم راراپیشکوه، راراشتکوه، راراشیرازی یا دنگ دال در مناطق مختلف بختیاری) اجرا می‌شود.به عنوان مثال اشعار متداول در دنگ دال از این دست است:
    ترانه لری ترجمه فارسی
    اَسبت و زین و کتلت زیه در مال اسبت به زین و کتل تو جلوی منزلگاه است
    دشمنو شادی کنان دوسو زنان زال دشمنان شادی می‌کنند و دوستان زار می‌زنند
    شمشیرت منه غلاف ترسم خورش زنگ شمشیرت در غلاف مانده ترسم زنگ بزند
    کینه دارم بعد خوت وش وش بکنه جنگ چه کسی را دارم که بعد از خودت با آن جنگ کنم
    دات برو کگو برو همه بران مو مادرت موی می‌برد خواهرت موی می‌برد همه گیسو می‌برند
    همه برن و کارد زنت و خنجر اگر همه با کارد موی برند همسرت با خنجر موی می‌برد

     

    • موسیقی فصول: بر اساس اعتقاد حکما در قدیم اجرای موسیقی با اوقات شب و روز، ماه‌ها و فصول در ارتباط بوده‌است و برای هر مقطع از زمان در هر ماه یا فصل، موسیقی و نغمه‌های ویژه‌ای را توصیه می‌کردند. در مناطق لرنشین نیز در گذشته چنین سنتی وجود داشت، از جمله نغمه شادمانه برزه کوهی که به هنگام بهار و بازگشت ایل از قشلاق و جشن بازگشت به سرزمین نواخته می‌شد.
    • موسیقی و ترانه‌های کار: شامل ترانه‌هایی است که مردان یا زنان به ویژه جوانان در هنگام کار، مانند جمع‌آوری هیزم، آب، شیردوشی و برداشت محصول مشک زنی می‌خوانند. به عنوان مثال دختران و زنها هنگام آوردن آب چشمهآوازی را به صورت همسرایی اجرا می‌کنند که زنگوله‌دار نامیده می‌شود. زنان در لرستان هنگام شیردوشی آوایی را زمزمه می‌کنند.
    • موسیقی و ترانه‌های طنز: این موسیقی و ترانه‌های که با اجرای حرکات موزون همراه است، در لرستان توسط عده‌ای بنام دلی اجرا می‌شد که استعداد فراوانی در ردیف کردن کلمات و اشعار به صورت بداهه داشتند و از این راه ارتزاق می‌کردند. بیشتر مردم از ترس هجویات جالب آنان مجبور به دادن مبلغی به آنها بودند.
    • موسیقی مذهبی: این موسیقی شامل سرودهای یارسان که وزن خاصی دارند و به کلام معروف هستند و در نسخ مختلف به گویش گورانی و لکی لرستانی ثبت شده‌اند می‌شود. این کلام‌ها در نزد اهل حق بسیار گرامی و محترم شمرده می‌شوند و شامل تعالیمی هستند که هر شخص وظیفه دارد در طول حیاط خود از آنها پیروی کند. برجسته‌ترین سازی که این نغمه‌ها را می‌نوازد«تنبور»(تمیره)است.

     بررسی و تحلیل ضرباهنگ ترانه‌ها

    همت علی سالم در حال نواختن ساز تال ۴ سیم

    موسیقی و ترانه‌های مردم لر معمولاً در میزانهای مرسوم۴/۲، ۸/۶، ۸/۷ اجرا می‌شوند. همانطور که مشاهده می‌شود این وزنها در موسیقی مردم کرد نیز وجود دارند. اما نکته قابل ملاحظه در این میان نحوه اجرای تاکیدها در هر قوم است که باعث تفاوت و ایجاد ویژگی برای هر قوم می‌گردد. در تعدادی از ترانه‌ها شروع ملودی با سکوت همراه است(وجه مشترک با قوم کرد)، لیکن در اجراها همواره چوبی لری که به زبان چوبی سه پا نامیده می‌شود، با چوبیکردی متفاوت است. به این معنا که فرم قطعه مانند چوبی کردی است اما نوازنده تنبک ضربه‌ها را به قسمت ثابتی از پوست وارد می‌سازد که در طول اجراها تاکیدها به گوش می‌رسد. در اجرای ریتم۸/۶ نیز این تفاوت نسبت به ریتم سماع در موسیقی کردی مشهود است.

     بررسی و تحلیل ملودی ترانه‌ها

    قوم لر به ویژه در منطقه لرستان نسبت به سایر اقوام بیشترین بهره را از دستگاه ماهور برده‌اند. آمیختگی فرهنگی با این دستگاه سبب ایجاد گوشه شیرین خسرو در ماهور شده است. چنین گوشه‌ای در موسیقی سنتی ایران دردستگاه شور وجود دارد و اجرای این گوشه در دستگاه ماهور، منحصر به قوم لر است. در مناطق بختیاری تشمالها افرادی هستند که به اجرای موسیقی اشتغال دارند. نغمه‌های این ناحیه معمولاً در دستگاه شور نواخته می‌شود و در قالب اشعار غزل گونه و عاشقانه، گاهی شرح زندگی قوم و ایل و گاه در قالب لالایی‌های مادرانه متجلی می‌شوند. نغمه‌های فراوانی، از جمله علی سونه لری یا شیرین خسرو وجود دارند که دارای ریتم آزاد هستند.

    ساز کمانچه به عنوان ساز رسمی مردم لر ایفای نقش می‌کند. نحوه نوازندگی و ایجاد ویبراسیونها توسط نوازندگان محلی باعث می‌گردد نوعی لهجه خاص مربوط به این قوم در ملودی‌ها طنین بیندازد. این لهجه ملودیک ناشی از اجرای زینت‌های خاص توسط نوازندگان و تاکید بر فواصلی است که با آنچه مبنای فواصل موسیقی غربی است، تفاوت دارد. همچنین در بسیاری از قسمت‌ها شروع از درجه دوم (نت ر) است و در مواردی ایست قطعات نیز بر این درجه استوار است که باعث تفاوتهایی در نحوه بیان با دستگاه ماهور در ردیف می‌گردد. ملودی‌ها در سه بخش باستانی(شامل کلام‌ها)، روستایی(همراه با دوزله و دهل) و شهری(همراه با کمانچه و گاه در کنار سایر سازها) قرار می‌گیرند. فواصل موسیقی باستانی با تفاوتهایی اندکی منطبق بر فواصل موسیقی تنبوری در قوم کرد است. از جمله این نغمه‌های باستانی می‌توان به مقام‌های سحری، هوره و چمری اشاره نمود.

     ویژگیهای کلی موسیقی لری

    بعضی از ترانه‌ها در ابتدا با سکوت(ضد ضرب)همراه هستند، این مطلب به عنوان نقطه اشتراک با موسیقی کردیمطرح است.ترانه‌ها مانند سنت رایج در ترانه‌های محلی سایر نواحی، از دو جمله (فراز و فرود)و گاه از یک جمله تشکیل یافته‌اند. و معمولاً بیت واحدی از کلام در هر ترانه وجود دارد که مانند ترجیع بند تکرای می‌گردد، عموماً ترانه‌ها با انتخاب کلمه‌ای از این بیت نامگذاری می‌شوند، مشابه این مورد در ترانه‌های قوم کرد وجود دارد.در ترانه‌ها همواره از کلماتی مانند هه، خدا، اری و عزیزم استفاده می‌شود که این کلمات در پیوند و تطبیق هجاهای شعر و موسیقی ایفای نقش می‌کنند.

    معمولاً در پایان هر ترانه نوازندگان قطعه‌ای ضربی با ریتم ۴/۲ می‌نوازند.این مورد نیز در موسیقی مردم کرد وجود دارد.از اشعار هجایی و بیت‌های تکراری در ترانها (نسبت به قوم کرد)کمتر استفاده می‌گرد به ویژه در ترانه‌هایی که برای مردم لر شناخته شده هستند.در اجرای موسیقی نوعی لهجه خاص (لری)توسط نوازندگان کمانچه القا می‌شود که تاکیدی بر هویت ملودیک موسیقی در این قوم می‌باشد.

    قسمت اعظم ترانه‌های قوم لر به ویژه در منطقه لرستان در دستگاه ماهور ساخته شده‌اند این ساخته‌ها با حسن سلحشوری و روحیه حماسی مردمان این منطق منطبق است.هر اندازه موسیقی منطقه لرستان به موسیقی کردی نزدیک است به همان نسبت موسیقی مناطق بختیاری با موسیقی نواحی فارس و جنوبی ایران سنخیت دارد.

     افراد شاخص

    از چهره های شاخص این عرصه میتوان به اساتیدی چون:همت علی سالم ، پیرولی کریمی ، علیرضا حسین خانی،رضا سقایی و فرج علیپور اشاره کرد.

     ترانه دایه دایه

    ترانه “دایه دایه” مشهورترین و پرآوازه ترین سرودهٔ لری در مقام “سه پا” بوده که امروز مرزهای لرستان را درهم نوردیده و بیشتر موسیقی‌دانان و مردم کشور با این تصنیف قدیمی آشنائی کامل دارند. “دایه دایه” به مرور زمان بارها توسط آهنگسازان محلی و ایرانی بازسازی و تنظیم شده است.ریشهٔ این سرود حماسی لری طبق اسناد و روایت ها بدین صورت است:

    نازی خانم بیرانوند مادر فاضل اسدخان از زنان متهور بود و در شعر دایه دایه درباره ی نازی خانم دیگری نیز ذکری به میان آمده است. فرزندان هردو نازی خانم از شجاعان زمان خود بودند. نازی خانم دیگر دختر حاج عالیخان سگوند و همسر علیمردان خان فیلی بود. این تصنیف دایه دایه درباره ی پسرش محمدخان گفته شده است.

    این تصنیف نیز یک بار توسط رضا سقایی اجرا شد. سید محمد حسینی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در همایش مدیران کل فرهنگ و ارشاد اسلامی سراسر کشور، دربارهٔ این تصنیف گفت:

    مرحوم سقائی با خلق این اثر ارزشمند و حماسی، روح ایثار و از خودگذشتگی را در بین مردم و رزمندگان اسلام ایجاد کرد.

     

    ترانه لری ترجمه فارسی
    د قلا کرده وه در شمشیر وه دسش از قلعه بیرون زده و شمشیر به دست اوست
    چی طلا برق میزنه لقوم اسبش لگام اسبش همانند طلا برق می زند
    زین و برگم بونیت واو مادیونم زین و برگم را به مادیانم ببندید
    خورم بوریتو سی هالوونم خبر مرا برای دایی‌های من ببرید
    دایه دایه وقت جنگه ای مادر ای مادر هنگام جنگ است
    وقت دوسی وا تفنگه و وقت دوستی با تفنگ است
    نال نال برنویا چنی قشنگه ناله ی تفنگ های برنو چقدر زیباست
    سنگرانِ برمنیت لشم درآریت سنگرها را خراب کنید و جنازه مرا بیرون بیاورید
    بُریتِم سی دالکم بونگمه وراریت جنازه مرا برای مادرم ببرید و برایم فریاد عزاداری سر دهید
    نازیِ تو سی بَکو جومه ورتِه نازی تو جامه سیاه بپوش زیرا
    دُر کردن دُو قورسو شیر نرته شیر نرت را در گورستان به خاک سپردند
    حجم :
    پسورد : برای راحتی شما ندارد
    موضوع : عمومی
    ارسال توسط : admin | در تاریخ : ۹ اسفند , ۱۳۹۱ | دیدگاه: بدون دیدگاه


    2 × سه =

    /* */